Tháng 9/2025, Trung Quốc – quốc gia dẫn đầu thế giới về sản xuất và xuất khẩu nam châm đất hiếm – đã giảm 6,1% lượng xuất khẩu so với tháng trước, còn 5.774 tấn.
Đây là mức thấp nhất trong 7 tháng gần đây, dù tổng lượng xuất khẩu trong 9 tháng đầu năm vẫn tăng 17,5% so với cùng kỳ 2024.
Động thái này không chỉ gây chú ý về mặt thương mại, mà còn tác động mạnh đến chuỗi cung ứng vật liệu chiến lược toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang chuyển mình sang năng lượng sạch và công nghệ xanh.
🌍 1. Vai trò chiến lược của nam châm đất hiếm
Nam châm đất hiếm là linh hồn của các thiết bị điện tử hiện đại:
-
Dùng trong động cơ xe điện (EV), tuabin gió, loa, ổ cứng, robot, thiết bị y tế, vệ tinh, và nhiều ứng dụng công nghiệp khác.
-
Với độ từ mạnh và khả năng duy trì ổn định trong điều kiện khắc nghiệt, đây là vật liệu không thể thay thế trong nhiều lĩnh vực công nghệ cao.
Hiện nay, Trung Quốc chiếm khoảng 80–85% thị phần toàn cầu trong sản xuất và tinh chế đất hiếm, đồng thời kiểm soát gần như toàn bộ chuỗi giá trị từ khai thác, chế biến đến chế tạo nam châm thành phẩm.
📉 2. Nguyên nhân khiến Trung Quốc siết xuất khẩu
Các chuyên gia cho rằng việc sụt giảm xuất khẩu tháng 9/2025 không chỉ mang tính kinh tế, mà còn mang tính chiến lược:
🔹 A. Chính sách quản lý chặt hơn
Trung Quốc đang siết chặt cấp phép xuất khẩu nam châm đất hiếm, yêu cầu doanh nghiệp khai báo chi tiết mục đích và đối tác nhập khẩu, nhằm:
-
Bảo vệ nguồn tài nguyên chiến lược.
-
Tăng giá trị gia tăng nội địa thay vì xuất thô.
-
Kiểm soát rủi ro xuất khẩu vào các ngành có yếu tố quốc phòng hoặc cạnh tranh công nghệ.
🔹 B. Áp lực thương mại và địa chính trị
Việc Mỹ và châu Âu đẩy mạnh chính sách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc có thể khiến Bắc Kinh dùng “đất hiếm” như đòn bẩy chiến lược trong quan hệ thương mại.
Động thái này từng xảy ra vào đầu thập niên 2010, khi Trung Quốc tạm thời hạn chế xuất khẩu, khiến giá đất hiếm toàn cầu tăng gấp 4–5 lần.
🔹 C. Điều tiết nguồn cung trong nước
Nhu cầu nội địa Trung Quốc tăng nhanh, nhất là trong ngành xe điện, năng lượng tái tạo và sản xuất chip, buộc chính phủ ưu tiên cung cấp nguyên liệu cho doanh nghiệp trong nước trước khi xuất khẩu.
📊 3. Xu hướng xuất khẩu và các thị trường chính
Theo VTV dẫn nguồn hải quan Trung Quốc:
-
Xuất khẩu sang Mỹ giảm 28,7%, phản ánh sự căng thẳng thương mại kéo dài.
-
Xuất khẩu sang Việt Nam và Hà Lan tăng mạnh, cho thấy hai quốc gia này đang dần trở thành điểm đến trung gian hoặc trung tâm gia công, lắp ráp linh kiện từ tính.
Đáng chú ý, Việt Nam hiện đang nổi lên như một mắt xích mới trong chuỗi cung ứng nam châm đất hiếm toàn cầu, khi:
-
Các doanh nghiệp như Anhui Sinomag, Shin-Etsu, và một số tập đoàn Hàn Quốc đang mở rộng sản xuất tại Việt Nam.
-
Chính phủ Việt Nam cũng đang khuyến khích khai thác, tinh chế và tái chế đất hiếm phục vụ công nghiệp trong nước và xuất khẩu.
⚙️ 4. Tác động đối với các ngành công nghiệp toàn cầu
Sự biến động này có thể ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực:
-
Ngành xe điện (EV): chi phí sản xuất động cơ tăng do giá nam châm NdFeB (Neodymium-Iron-Boron) tăng.
-
Công nghệ năng lượng tái tạo: tuabin gió và máy phát điện phụ thuộc nặng vào nam châm đất hiếm.
-
Thiết bị điện tử – AI – tự động hóa: nguy cơ gián đoạn nguồn linh kiện nam châm cao cấp.
Các doanh nghiệp buộc phải đa dạng hóa nguồn cung, đầu tư vào vật liệu thay thế như ferrite cải tiến, hoặc hợp tác với các quốc gia như Việt Nam, Nhật Bản, Úc, Canada – những nơi có trữ lượng đất hiếm lớn nhưng đang khai thác hạn chế.
🔮 5. Triển vọng: Việt Nam trong chuỗi cung ứng mới
Trong bối cảnh Trung Quốc kiểm soát chặt, Việt Nam có cơ hội lớn để trở thành trung tâm sản xuất nam châm khu vực Đông Nam Á.
Với các yếu tố thuận lợi:
-
Trữ lượng đất hiếm ước tính 22 triệu tấn – đứng thứ 2 thế giới.
-
Nhiều doanh nghiệp FDI đang đầu tư vào sản xuất nam châm, pin, linh kiện điện tử tại Bắc Giang, Hải Phòng, Bình Dương.
-
Chính phủ Việt Nam định hướng phát triển ngành vật liệu từ tính công nghệ cao đến năm 2035.
🧩 Kết luận
Việc Trung Quốc giảm xuất khẩu nam châm đất hiếm không chỉ là biến động thương mại ngắn hạn, mà là tín hiệu chiến lược dài hạn định hình lại chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang có cơ hội lớn để tham gia sâu hơn vào ngành công nghiệp vật liệu từ tính, nếu biết tận dụng thời cơ để phát triển chuỗi sản xuất – chế biến – xuất khẩu bền vững.
📌 Nguồn gốc thông tin:
VTV.vn – Trung Quốc giảm xuất khẩu nam châm đất hiếm, lo ngại mới về chuỗi cung ứng toàn cầu (20/10/2025)
NAM CHÂM INFO
-
Website: namcham.info
-
Hotline: 0937 787 699
-
Địa chỉ kho/xưởng: 195 Xa lộ Hà Nội, Q12, TP.HCM
